Dendermonde

U zal versteld staan van de schat aan bezienswaardigheden die deze voormalige vestingstad te bieden heeft. Naast een rijk historisch patrimonium komt Dendermonde met zijn belfort en begijnhof, zijn Gildenreuzen en Ros Beiaard, maar liefst vier keer voor op de lijst van Unesco Werelderfgoed. De Grote Markt van Dendermonde staat bekend als één van de gezelligste pleinen van Vlaanderen. Maar niet alleen de gezellige binnenstad is de moeite waard. Ook wandelaars en fietsers profiteren van de unieke ligging aan Schelde en Dender met zijn unieke rivierlandschappen en natuurgebieden.

Korte schets van de geschiedenis tot en met WOI

Dendermonde heeft een rijke geschiedenis die zou teruggaan tot de prehistorie. Vanwege zijn strategische en centrale ligging was het in de middeleeuwen een belangrijke vestingstad met een bloeiende lakennijverheid. Uit die tijd dateren het Vleeshuis en de Lakenhalle met belfort (nu het stadhuis). De stad kende echter ook enkele brutale aanvallen. De inname en plundering van de stad door de Spaanse troepen in 1572 is hier een voorbeeld van. Tijdens de daaropvolgende periode kende de stad woelige tijden, onder afwisselend bewind van Spanje, Oostenrijk en Frankrijk. Na de Belgische onafhankelijkheid kende de stad een sterke economische heropleving. Onder meer de spoorwegverbinding (Gent-Mechelen), zijn Scheldehaven, lederindustrie, katoenfabrieken, olieslagerijen en brouwerijen waren sterke katalysatoren. Ook op cultureel gebied kende de stad een nieuwe bloei met talrijke muziek-, toneel- en leesverenigingen, een openbare bibliotheek en oudheidkundig museum.

De heropleving van de stad werd echter brutaal verstoord bij aanvang van de Eerste Wereldoorlog. In 1914 werd Dendermonde vrijwel totaal verwoest.

Toen op 28 juni 1914 de Oostenrijks-Hongaarse kroonprins Frans Ferdinand in Sarajevo door de Bosnisch- Servische nationalist Gavrilo Princip met een Belgisch FN-pistool werd doodgeschoten, was de lont in het kruitvat Europa aangestoken. Een kluwen van ententes, verdragen en ultimatums traden quasi mechanisch in werking. Een 19de eeuws imperialistisch denken geruggensteund door een moderne industrie betekende in de zomer van 1914 het begin van een ongeziene ‘totaal oorlog’. Het totale karakter van het conflict in 1914 vertaalde zich niet enkel in de militaire betrokkenheid van tientallen naties, maar evenzeer in het nietsontziende karakter van de Groote Oorlog.

Duitsland viel omwille van het strategische Schlieffenplan het neutrale België binnen. Deze invasie in België ging vaak gepaard met een grenzeloze brutaliteit. Huizen en boerderijen werden geplunderd en in brand gestoken. Her en der grepen slachtpartijen plaats waarvan vooral de burgerbevolking het slachtoffer was. Dit gebeurde bijna systematisch op plaatsen waar het Duitse leger op onverwachte tegenstand botste. Visé, Dinant, Aarschot, Leuven en andere steden stonden model voor een hele reeks Duitse gruweldaden, waarbij duizenden onschuldige burgers werden vermoord. Het bericht over deze moordpartijen verspreidde zich weldra over het ganse land en maakte de bevolking bijzonder angstig. De minister van Binnenlandse Zaken deed via de kranten een dringende oproep om op geen enkele manier aanleiding te geven tot represailles. De burgerbevolking sloeg bij het naderen van het Duitse leger meestal massaal op de vlucht. Tijdens de maanden augustus en september 1914 zochten ca. 1,4 miljoen vluchtelingen hun heil in Nederland, Frankrijk en Engeland.

Midden augustus stroomden ook te Dendermonde de eerste vluchtelingen toe. Ook hier steeg de spanning en drong de ernst van de situatie tot de bevolking door. Zaterdag 22 augustus signaleerde men de eerste Duitse verkenners te Sint-Gillis-bij- Dendermonde. Eind augustus was het voor iedereen duidelijk dat de Duitse troepen voorbereidngen troffen voor een aanval op Dendermonde. Vrijdag 4 september was het zover! In de vroege morgen rukten vanuit de richting van Aalst en Asse sterke afdelingen van het Duitse leger op naar Dendermonde. Iedereen sloeg in paniek op de vlucht. Het Belgische leger bood nauwelijks weerstand en plooide terug tot over de Schelde. Weldra stonden in Lebbeke en Sint-Gillis de eerste woningen in brand en schoten de Duitsers als weerwraak verscheidene burgers dood. Generaal Max von Boehn dreigde Dendermonde plat te branden als niet onmiddellijk de witte vlag werd gehesen. Rond 10u. namen de Duitsers de stad in. Alle verblijvende burgers werden verzameld en weggevoerd of uit de stad verdreven. Duitse soldaten begonnen daarop de eerste huizen te plunderen en in brand te steken. De volgende twee dagen staken pioniers van het 8ste regiment (Hamburg), onder leiding van majoor von Sommerfeld en majoor von Förstner, de stad systematisch in brand.

Kort daarna trok het Duitse leger zich opnieuw terug omwille van strategische redenen aan het front met Frankrijk. Niet veel later werd de stad zo nog tweede en zelfs derde keer aangevallen en heroverd.

Toen de inwoners vanaf 12 oktober naar hun huizen mochten terugkeren was de schok erg groot. Slechts 98 gezinnen vonden hun woning onbeschadigd terug. Meer dan 90% van alle huizen liep grote of kleinere beschadiging op. De stad lag in puin en was totaal verwoest. Op 16 en17 oktober gingen ongewild ook nog het gerechtshof met het aanpalende krijgsdepot in de vlammen op.

De krant van 1914

Lees de krant van 100 jaar geleden. Ontdek wat er in Dendermonde gebeurde...

Meer info
Print Delen

Menux